تفاوت سیاه قلم و طراحی برای افراد مبتدی نامفهوم است! حتی بسیاری از افراد تازه کار فرق طراحی و سیاه قلم را نمیدانند. با این حال کشیدن طراحی با کشیدن نقاشی سیاه قلم زمین تا آسان فرق میکند. اگر شما هم تمایزی بین طراحی و سیاه قلم قائل نیستید، یا دست کم هیچ ایدهای درباره تفاوت این دو سبک نقاشی ندارید، این مقاله برای شما نوشته شده است.
با درخواست طراحی چهره سیاه قلم چهره عزیزانتان را ماندگار کنید و یک هدیه ارزشمند به آن کسی که دوستش دارید، اهدا نمایید.
فرق طراحی و سیاه قلم در مسائلی نظیر هدف و نگرش، ابزار آلات مورد استفاده، تکنیک و اجرا و نحوه بیان احساسات قابل مشهود است.
“طراحی به عنوان پایه و اساس تمام شاخههای هنرهای تجسمی یعنی به تصویر کشیدن ساختار، تناسبات و فرم اشیا، انسان یا فضا با استفاده از خطوط و لکهها. هدف از طراحی شناخت ساختار موضوع و انتقال حجم، حرکت و ریتم بصری با کمترین امکانات است. در طراحی خط نقش محوری دارد. هنرمند با کشیدن خطوط ساده به سرعت احساسات را منتقل میکند.”
“در مقابل، سیاه قلم سبکی است که با به کارگیری زغال، مداد کنته یا گرافیک، تصویری واقع گرایانه با عمق زیاد بر پایه سایه و نور خلق میکند. سیاه قلم مرحلهای پیشرفتهتر از طراحی بوده که در آن نور و تنالیته جای خط را میگیرد و حجم، جنسیت و فضا با دقتی بیشتر بازنمایی میشود. در سیاه قلم هدف نمایش یا انتقال احساسات ساده نیست، بلکه هدف اصلی ایجاد حس سه بعدی یا واقع گرایانه از سوژه است.”
در ادامه به بررسی جزئیتر تفاوت طراحی و سیاه قلم میپردازیم.
از منظر هدف و نگرش هنرمند تفاوتی اساسی میان طراحی و سیاه قلم وجود دارد. طراحی سوژه جنبه مطالعاتی، تمرینی و آموزشی به خود میگیرد. در طراحی، هنرمند در تکاپوی شناخت فرم و ساختار است؛ بنابراین با اولویت قرار دادن سرعت در مقابل دقت، خطوط و لکهها را کنار هم قرار میدهد تا جوهرهی موضوع روی کاغذ ثبت شود.
در مقابل، هدف هنرمند در سیاه قلم بازنمایی دقیق، کامل و احساسی سوژه است. در این سبک، هنرمند با توجه به جزئیات، نورپردازی و کیفیت بصری تلاش میکند تا تصویری واقعی و کامل از سوژه ترسیم نماید.
در یک کلام طراحی هنر “فکر کردن با خط” و سیاه قلم هنر “احساس کردن با نور” است.
دیگر تفاوت سیاه قلم و طراحی ابزارهای مورد استفاده توسط طراح است. در پروسه طراحی معمولا از مداد ساده، خودکار یا قلم فلزی برای ترسیم طرح استفاده میشود، اما برای کشیدن نقاشی سیاه قلم زغال فشرده، مداد کنته، گرافیت نرم، پاک کن و محو کن مورد استفاده قرار میگیرد. دو گزینه آخر یعنی پاک کن و محو کن برای ایجاد نور در سیاه قلم به کار گرفته میشود. از انجا که مبنای طراحی ایجاد طرح با حرکات آزادانه دست است، این وسایل کمتر مورد استفاده قرار میگیرند.
همچنین طراحی روی کاغذ با بافت سبک یا دفتر طراحی اجرا میشود؛ این در حالی است که سبک سیاه قلم روی مقوای ضخیم، کاغذ بافت دار یا ورق اشتنباخ نگاشته میگردد.
لازم به ذکر است وسایل سیاه قلم بسیار بیشتر است. در یک مقاله به صورت جداگانه ابزار آلات مورد استفاده در سبک سیاه قلم را معرفی کردهایم.
طراحی معمولا سریع، آزاد و خودجوش است. خطوط ممکن است چندباره، ناتمام یا پرخطا باشند. در طراحی رابطه مستقیم ذهن و دست بدون دخالت وسواس در جزئیات روی کاغذ ترسیم میشود. دقیقا همینجاست که میتوان تفاوت طراحی و سیاه قلم را مشاهده کرد. سیاه قلم بر خلاف طراحی، اثری با دقت، ظرافت و زمانبر است که طی چندین مرحله ایجاد میشود. در سبک سیاه قلم ابتدا طرح کلی ترسیم شده، سپس به تدریج سایهها شکل میگیرد. در سیاه قلم هر لکه نور معنای خاصی دارد که برخواسته از اندیشه هنرمند است.
در نحوه بیان احساسات و زیبایی شناسی هم تفاوت سیاه قلم و طراحی قابل ملموس است. طراحی نوعی ترسیم شاعرانه و بی پیرایه میباشد که با استفاده از خطوط ناپیوسته یا لکههای ساده حس حرکت و زندگی را منتقل میکند. در عوض سیاه قلم بیانگر درام نوری و حس عمق است. در این سبک، تضاد میان تیرگی و روشنایی، حس رازآلودی به چهره یا منظره میبخشد.
اگر طراحی شبیه به موسیقی ملایم باشد، سیاه قلم یک سمفونی پرطنین ساخته شده از نور و سایه است.
تفاوت سیاه قلم و طراحی | ||
معیار | طراحی | سیاه قلم |
هدف و نگرش | تمرین دیدن، شناخت فرم، تناسب و ساختار با هدف آموزشی و مطالعه | نمایش کاملتر سوژه با تأکید بر نور، حجم و احساس |
ابزار آلات | مداد معمولی، خودکار، قلم فلزی، کاغذ ساده یا دفتر طراحی | زغال فشرده، مداد کنته، گرافیت نرم، پاک کن و محو کن، کاغذ ضخیم |
تکنیک و اجرا | ترسیم خطوط آزاد، سریع و خودجوش؛ تمرکز بر اسکچ و فرم کلی | اجرای دقیق و چندمرحلهای؛ تمرکز بر سایهروشن، بافت، حجم و تضاد نوری |
بیان احساسات | سادگی، سرعت، حس زنده و بیواسطه؛ بیان ذهن و تفکر بصری | عمق، درام نوری و واقعگرایی؛ بیان احساس و روح سوژه از طریق نور و سایه |
با تمام تفاسیر اگر عاشق جزئیات و خلق اثر هنری واقع گرایانه هستید، احتمالا سبک سیاه قلم را به طراحی ترجیح میدهید! در صورت علاقه به سیاه قلم، میتوانید این سبک هنری جذاب را از استاد سمانه کرمی یاد بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحه آموزش سیاه قلم در ارومیه مراجعه کنید.